📖 Теория: sternik motorowodny
Конспект по всем разделам экзамена: польские термины (как в тесте) + пояснения по-русски + схемы. Прочитал раздел - закрепи его в тренажёре.
1. Patent i uprawnienia
| Uprawnienie / warunek | Szczegół |
|---|---|
| Śródlądzie | jachty motorowe bez ograniczenia mocy (poniżej 16 lat: do 60 kW) |
| Morze | jachty do 12 m długości kadłuba, do 2 Mm od brzegu, w porze dziennej |
| Minimalny wiek | 14 lat (poniżej 18 - pisemna zgoda opiekuna) |
| Egzamin | test 75 pytań / 90 minut / próg 65 + część praktyczna (manewry) |
| Bez patentu | silnik do 10 kW (13,6 KM); na śródlądziu także do 75 kW przy długości do 13 m i prędkości ograniczonej konstrukcyjnie do 15 km/h (houseboaty) |
| Rejestracja jachtu (REJA24) | obowiązkowa: długość powyżej 7,5 m LUB moc napędu większa niż 15 kW |
| Holowanie narciarza | osobna licencja (od 18 lat) - sam patent nie wystarcza |
| Opłaty (2026) | egzamin 250 zł + patent 50 zł; uczniowie i studenci do 26 lat: 50% zniżki |
2. Przepisy i prawo drogi
3. Sygnały dźwiękowe i światła
| Sygnał | Znaczenie | По-русски |
|---|---|---|
| 1 krótki (~1 s) | zmieniam kurs w PRAWO | поворачиваю вправо |
| 2 krótkie | zmieniam kurs w LEWO | поворачиваю влево |
| 3 krótkie | pracuję wstecz | даю задний ход |
| 4 krótkie | nie mogę manewrować | не могу маневрировать |
| 5+ krótkich (seria) | niebezpieczeństwo / nie rozumiem | опасность / не понимаю намерений |
| 2 długie + 1 krótki | wyprzedzam po twojej PRAWEJ | обгоняю по твоему правому борту |
| 2 długie + 2 krótkie | wyprzedzam po twojej LEWEJ | обгоняю по левому борту |
| 1 długi + 1 krótki | zawracam w PRAWO | разворачиваюсь вправо |
| 1 długi + 2 krótkie | zawracam w LEWO | разворачиваюсь влево |
| Seria podwójnych krótkich | człowiek za burtą | человек за бортом |
| Długi, powtarzany (lub dzwon) | wzywanie pomocy | сигнал бедствия |
| SOS | . . . - - - . . . | три коротких, три длинных, три коротких |
4. Znaki nawigacyjne
| Znak | Topmark | Światło (białe) | Mijaj od |
|---|---|---|---|
| N (północ) | oba stożki w GÓRĘ | Q/VQ ciągłe | północy (12:00) |
| E (wschód) | podstawami razem («jajko») | VQ(3) / Q(3) | wschodu (3:00) |
| S (południe) | oba stożki w DÓŁ | VQ(6)+LFl / Q(6)+LFl | południa (6:00) |
| W (zachód) | wierzchołkami razem («kieliszek») | VQ(9) / Q(9) | zachodu (9:00) |
🚦 Как выглядят знаки (IALA, регион A)
🪧 Береговые таблички (внутренние воды)
🚥 Световые сигналы шлюза и препятствий
5. Nawigacja w praktyce
- Подойди к шлюзу медленно, жди перед воротами (czekaj przed śluzą).
- Входи только на зелёный сигнал (zielone światło). Красный - стоп.
- В камере пришвартуйся к стенке (cumowanie), заглуши двигатель, надень жилет.
- При изменении уровня воды подбирай/потравливай концы (trzymaj cumy), не крепи наглухо.
- Якорь в шлюзе запрещён. Выходи по сигналу, по очереди прибытия (уступая уполномоченным).
6. Budowa jachtu
| Termin PL | По-русски | Przykład |
|---|---|---|
| Dziób / Rufa | нос / корма | Idź na dziób rzucić cumę |
| Sterburta / Bakburta | правый / левый борт | Mijamy się bakburtami |
| Kadłub | корпус | Kadłub z laminatu |
| Pawęż | транец | Silnik zaburtowy wisi na pawęży |
| Kil / Stępka | киль | Stępka chroni dno |
| Zęza | льяло (самое низкое место) | Wypompuj wodę z zęzy |
| Forpik / Achterpik | носовой / кормовой отсек | Kotwica leży w forpiku |
| Denniki | флоры (киль-шпангоуты) | Denniki wzmacniają dno |
| Pokładniki | бимсы (палуба-шпангоуты) | Pokładniki podtrzymują pokład |
| Nadburcie | фальшборт | Nadburcie chroni przed zalaniem |
| Kluza | клюз | Cuma przechodzi przez kluzę |
| Knaga / Poler | утка / пал | Zawiąż cumę na knadze |
| Handreling | поручень | Trzymaj się handrelingu na fali |
| Koja / Keja | койка / причал (ловушка!) | Śpisz w koi, cumujesz przy kei |
| Mesa / Kambuz | кают-компания / камбуз | Obiad w mesie, gotujesz w kambuzie |
| Wolna burta | надводный борт | Wysokość od wody do pokładu |
| Zanurzenie | осадка | Od linii wody do najniższego punktu |
7. Silniki
8. Manewrowanie i cumowanie
| Lina | Co robi | По-русски |
|---|---|---|
| Cuma dziobowa / rufowa | trzyma dziób/rufę przy kei | носовой / кормовой швартов |
| Szpring | wzdłuż burty - blokuje przesuwanie wzdłuż kei | шпринг - от продольного смещения |
| Brest | prostopadle do burty - dociska do kei | прижимной конец |
9. Locja i nawigacja
| Termin / przyrząd | Znaczenie | По-русски |
|---|---|---|
| Echosonda | mierzy głębokość | эхолот - глубина |
| Log | mierzy prędkość po wodzie | лаг - скорость по воде |
| Namiar | kierunek NA obiekt | пеленг - направление на объект |
| Kurs | kierunek ruchu statku | курс - направление движения |
| GPS | współrzędne + COG + SOG (nad dnem) | координаты, путевой угол и скорость ОТНОСИТЕЛЬНО ДНА |
| Śluza | pokonuje różnicę poziomów wody | шлюз - разные уровни воды |
| Locja | opis dróg wodnych i oznakowania | лоция - описание вод и знаков |
| Charakterystyki świateł | Fl = blaskowe, Oc = przesłonowe, Iso = izofazowe, Q = migające; Fl(2) 10s = 2 błyski co 10 s | Fl проблесковый, Oc затмевающийся, Iso изофазный, Q частый |
10. Meteorologia
🗻 Ярусы облаков
📷 Как читать небо (реальные фото)








Zdjęcia: Wikimedia Commons - Kamil Nowacki, W.carter, Medium69, GerritR, Simon Eugster, A.O Mapping, Ken Lund (CC0 / CC BY / CC BY-SA).
☁️ Схемы облаков
🌡️ Фронты и давление
🌬️ Бризы
🌪️ Шкала Бофорта (0-12)
Шкала Бофорта (0-12) описывает силу ветра по его действию на воду. Для малых лодок 6 баллов - уже предел, при 8+ на воду не выходят.
| B | Nazwa (PL / RU) | Węzły | Morze / Море |
|---|---|---|---|
| 0 | Cisza / штиль | < 1 kn | lustro wody / гладь |
| 1 | Powiew / тихий | 1-3 kn | zmarszczki / рябь |
| 2 | Słaby / лёгкий | 4-6 kn | małe fale / мелкие волны |
| 3 | Łagodny / слабый | 7-10 kn | grzywacze zaczynają się łamać / барашки |
| 4 | Umiarkowany / умеренный | 11-16 kn | małe fale, białe grzywy / белые гребни |
| 5 | Dość silny / свежий | 17-21 kn | umiarkowane fale / умеренные волны |
| 6 | Silny / сильный | 22-27 kn | duże fale, piana / крупные волны, пена |
| 7 | Bardzo silny / крепкий | 28-33 kn | morze się piętrzy / волны громоздятся |
| 8 | Sztormowy / очень крепкий | 34-40 kn | wichura, wysokie fale / шторм |
| 9 | Silnie sztormowy / шторм | 41-47 kn | bardzo wysokie fale / очень высокие |
| 10 | Sztorm / сильный шторм | 48-55 kn | ogromne fale / огромные волны |
| 11 | Gwałtowny sztorm / жестокий | 56-63 kn | wyjątkowo wysokie fale / исключит. |
| 12 | Huragan / ураган | > 64 kn | powietrze pełne piany / всё в пене |
11. Ratownictwo
| Służba / sygnał | Znaczenie |
|---|---|
| SAR | morska służba poszukiwania i ratownictwa / морское спасание |
| WOPR | ratownictwo na wodach śródlądowych / внутренние воды |
| 601 100 100 | numer ratunkowy nad wodą (oraz 112) / номер спасения на воде |
| Kanał 16 VHF | wywoławczy i alarmowy / вызов и бедствие |
| MAYDAY | bezpośrednie zagrożenie życia lub statku / прямая угроза жизни |
| PAN-PAN | pilność, ale bez zagrożenia życia / срочность без угрозы жизни |
| SECURITE | komunikat o bezpieczeństwie (pogoda, przeszkoda) / сообщение о безопасности |
| SOS | . . . - - - . . . (świetlny/dźwiękowy) |
| Ratowanie życia na wodzie | bezpłatne / бесплатно |
12. Ochrona środowiska
13. Część praktyczna + węzły
- Manewrowanie: spotkanie z innym jachtem i wyprzedzanie, odejście od nadbrzeża i dojście, pływanie kursem prostym i cyrkulacja (załącznik nr 4 do rozporządzenia).
- Alarm «człowiek za burtą» - najważniejszy manewr: alarm, koło, obserwator, podejście pod wiatr, silnik na luz przy osobie.
- Kotwiczenie i cumowanie w różnych warunkach (praca cumami: brest, szpring).
- Kierowanie załogą: wydawanie komend, praca w charakterze członka załogi, podstawowe prace bosmańskie.
- Przygotowanie łodzi: paliwo, kamizelki, kill switch, środki ratunkowe.
Źle wykonany element można powtórzyć JEDEN raz (par. 17 ust. 11). Неудавшийся манёвр можно повторить один раз; параметры лодки закон не задаёт.
| Węzeł | Zastosowanie / По-русски |
|---|---|
| Ósemka | stoper na końcu liny / восьмёрка - стопорный узел |
| Ratowniczy (bulina, skrajny tatrzański) | niezaciskająca się pętla / булинь - незатягивающаяся петля |
| Knagowy | mocowanie cumy na knadze / крепление на утке |
| Płaski (refowy) | łączenie dwóch lin / прямой - связать два конца |
| Wyblinka | mocowanie do pala/relingu / выбленочный |
14. Ściąga na ostatnią chwilę
- Расхождение: моторка уступает всем; встречные - вправо, левыми бортами; при пересечении уступаешь тому, кто справа.
- Огни: левый красный, правый зелёный (112,5); мачтовый 225; кормовой белый 135; на якоре - белый круговой.
- Сигналы: 1 короткий - вправо, 2 - влево, 3 - задний ход, 5+ - опасность; длинные повторяющиеся - бедствие.
- Кардинальные: обходи со стороны названия; N ▲▲ (непрерывные), E «яйцо» (3), S ▼▼ (6+длинная), W «бокал» (9).
- Боковые (регион A): красный цилиндр - слева, зелёный конус - справа (вход с моря). В США наоборот.
- Меры: 1 миля = 1852 м; узел = миля/час; 1 градус = 60 минут; 1 кВт = 1,36 л.с.
- Винт назад: правый - корма влево. Река: вниз по течению - приоритет; держись правой стороны.
- Порт: выходящий имеет приоритет; манёвры на минимальной скорости со сохранением управляемости.
- СЛР 30:2 (100-120/мин); предмет в ране не вынимать; алкоголь переохлаждённому нельзя; 601 100 100 / 112.
- Экология: ничего за борт; заправка при выключенном моторе; химтуалет - в спецточки.
- Патент: внутренние воды без лимита (до 16 лет - 60 кВт); море - 12 м / 2 Mm / день. Без патента: до 10 кВт (или хаусбот до 75 кВт / 13 м / 15 км/ч).
Materiał przygotowany na podstawie tematów bazy pytań PZMWiNW (sternik motorowodny), rozporządzenia MSiT z 9.04.2013 i przepisów żeglugowych. Konspekt pomocniczy - aktualne wymagania sprawdź u organizatora egzaminu.